تبلیغات
بررسی قران - «شیعه» و «تشیّع» مفهوم شناسی، ماهیت و خاستگاه
درباره وبلاگ

آرشیو

طبقه بندی

آخرین پستها

پیوندها

صفحات جانبی

نویسندگان

ابر برچسبها

نظرسنجی

آمار وبلاگ

Admin Logo
themebox

free counters

«شیعه» و «تشیّع» مفهوم شناسی، ماهیت و خاستگاه

«شیعه» و «تشیّع» مفهوم شناسی، ماهیت و خاستگاه

منابع مقاله:

مجله شیعه شناسی، شماره 11، آقانوری، علی؛


چکیده

این مقاله ابتدا به مفهوم و کاربرد لغوی و اصطلاحی «شیعه» و «تشیّع» اشاره کرده، به دنبال آن، به گزارش تعاریف گوناگون این واژه می پردازد. بررسی دیدگاه های متفاوت درباره چیستی، خاستگاه و مصادیق فرقه ای دو اصطلاح «رافضه» و «امامیه»، که به عنوان دو اصطلاح مشهور و گاهی مترادف با «شیعه» شناخته شده اند، از مباحث اصلی این مقاله است.

مقدّمه

شناخت جامع و دقیق تاریخ و اندیشه هر یک از فِرق آن گاه میسّر می شود که از یک سو، مفاهیم و اصطلاحات و القاب مربوط به آن فرقه ها را به روشنی دریابیم و از سوی دیگر، از خاستگاه تاریخی آن فرقه آگاهی کاملی به دست آوریم. پژوهشگران در بررسی تاریخ ظهور و شکل گیری بیشتر فرقه های اصلی و بزرگ و یا کوچک اسلامی، با مشکل تفاوت دیدگاه ها در علل نام گذاری، خاستگاه و آغاز پیدایش آن ها و به تبع آن، خلط اصطلاحات فرقه ای و احیانا ابهام در مفهوم و مراد برخی عناوین و القابِ فرق روبه رو هستند. یکی از نتایج این ابهام مشکل تطبیق فروع و شاخه های هر فرقه بر عنوان کلی آن فرقه است. این پدیده درباره شیعه و تشیّع، به ویژه با توجه به برخورداری این گروه از تنوّع جریان های فکری و دسته بندی ها از یک سو، و آمیختگی گزارش ها و تحلیل ها با حبّ و بغض های افراطی از سوی دیگر، نمود بیشتری پیدا کرده است. از این رو، سخن ها و دیدگاه های مختلف و احیانا متضاد درباره چیستی، چگونگی و تاریخ ظهور و رواج این جریان فکری و گونه های متفاوت آن، در مقایسه با دیگر فرقه های اسلامی رایج تر بوده است.

نوشتار حاضر تلاش کرده است تا از موضوعات مورد اشاره، تنها نگاه های متفاوت به مفهوم «شیعه» و برخی اصطلاحات مرتبط با آن را گزارش کند و به تحلیل مختصری از داده های پژوهشگران در این باره بپردازد.گزارش و بررسی اختلاف پژوهشگران در باب عوامل و خاستگاه مذهبی، تاریخی و سیاسی شکل گیری تفکر شیعی و مراتب گونه های فرقه ای آن نیز اگرچه بایسته است و پیوند وثیقی با مبحث مورد اشاره دارد، اما در وسع این نوشتار مختصر نیست؛ مجالی دیگر می طلبد.

کاربرد لغوی «شیعه» و «تشیّع»

«شیعه» و «تشیّع» مفهوم شناسی، ماهیت و خاستگاه

منابع مقاله:

مجله شیعه شناسی، شماره 11، آقانوری، علی؛


چکیده

این مقاله ابتدا به مفهوم و کاربرد لغوی و اصطلاحی «شیعه» و «تشیّع» اشاره کرده، به دنبال آن، به گزارش تعاریف گوناگون این واژه می پردازد. بررسی دیدگاه های متفاوت درباره چیستی، خاستگاه و مصادیق فرقه ای دو اصطلاح «رافضه» و «امامیه»، که به عنوان دو اصطلاح مشهور و گاهی مترادف با «شیعه» شناخته شده اند، از مباحث اصلی این مقاله است.

مقدّمه

شناخت جامع و دقیق تاریخ و اندیشه هر یک از فِرق آن گاه میسّر می شود که از یک سو، مفاهیم و اصطلاحات و القاب مربوط به آن فرقه ها را به روشنی دریابیم و از سوی دیگر، از خاستگاه تاریخی آن فرقه آگاهی کاملی به دست آوریم. پژوهشگران در بررسی تاریخ ظهور و شکل گیری بیشتر فرقه های اصلی و بزرگ و یا کوچک اسلامی، با مشکل تفاوت دیدگاه ها در علل نام گذاری، خاستگاه و آغاز پیدایش آن ها و به تبع آن، خلط اصطلاحات فرقه ای و احیانا ابهام در مفهوم و مراد برخی عناوین و القابِ فرق روبه رو هستند. یکی از نتایج این ابهام مشکل تطبیق فروع و شاخه های هر فرقه بر عنوان کلی آن فرقه است. این پدیده درباره شیعه و تشیّع، به ویژه با توجه به برخورداری این گروه از تنوّع جریان های فکری و دسته بندی ها از یک سو، و آمیختگی گزارش ها و تحلیل ها با حبّ و بغض های افراطی از سوی دیگر، نمود بیشتری پیدا کرده است. از این رو، سخن ها و دیدگاه های مختلف و احیانا متضاد درباره چیستی، چگونگی و تاریخ ظهور و رواج این جریان فکری و گونه های متفاوت آن، در مقایسه با دیگر فرقه های اسلامی رایج تر بوده است.

نوشتار حاضر تلاش کرده است تا از موضوعات مورد اشاره، تنها نگاه های متفاوت به مفهوم «شیعه» و برخی اصطلاحات مرتبط با آن را گزارش کند و به تحلیل مختصری از داده های پژوهشگران در این باره بپردازد.گزارش و بررسی اختلاف پژوهشگران در باب عوامل و خاستگاه مذهبی، تاریخی و سیاسی شکل گیری تفکر شیعی و مراتب گونه های فرقه ای آن نیز اگرچه بایسته است و پیوند وثیقی با مبحث مورد اشاره دارد، اما در وسع این نوشتار مختصر نیست؛ مجالی دیگر می طلبد.

کاربرد لغوی «شیعه» و «تشیّع»

ارباب لغت برای واژه «شیعه» معانی همسویی همچون فرقه، حزب، گروه، امّت، پیروان، یاران، هواداران، همراهان، همکاران، دوستان، اشاعه دهندگان و تقویت کنندگان یاد کرده اند. این واژه اگرچه خود مفرد است و جمع آن «شیع» و «اشیاع» است، اما بر تثنیه و جمع و مفرد و مذکر نیز کاربرد یکسانی دارد.(2)

واژه «تشیّع» نیز از این ریشه و مصدر باب تفعّل و از نظر لغوی، به معنای یاری کردن و پیروی نمودن جماعتی از یک شخص خاص است. به هر تقدیر، محور واژه «شیعه» و «تشیّع» گرد معانی نزدیک به هم همچون پی روی، یاوری، هم رأیی، دوستی و اجتماع بر امری خاص می باشد. البته شیخ مفید با استناد به آیه «فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِی مِن شِیعَتِهِ عَلَی الَّذِی مِنْ عَدُوِّه»(قصص: 15) و با توجه به مقابله واژه «شیعه» و «عدو»، قید «پی روی خالصانه» را در مفهوم شیعه گنجانده است.(3) در مقابل، ابن قیّم الجوزیه، از عالمان ضد شیعی، بر آن است که در کاربردهای قرآنی، از این واژه و مترادف های آن غالبا معانی ناپسند اراده شده است؛ چراکه در این واژه، مفهوم «شیاع» و «اشاعه»، که ضد ائتلاف و اجتماع است، نهفته و بدین منظور، کاربرد آن ویژه فرقه های گم راه و اختلاف افکن می باشد.(4)

کاربرد تاریخی «شیعه»

این واژه اگرچه در احادیث و محاورات صدر نخست در معنای مطلق پیروان و طرفداران شخص خاص به کار می رفت و از این نظر، به کارگیری کلماتی همچون «شیعه علی»، «شیعه عثمان»، «شیعه معاویه» و «شیعه آل سفیان» مصطلح بود(5) و بنا بر نقل ابوحاتم و مفید، تنها با اضافه کردن الف و لام بدان، برای پیروان امام علی علیه السلام و «شیعه» به معنای اصطلاحی آن به کار می رفت،(6) با این حال، پیامد کثرت و غلبه استعمال این واژه در گذر زمان، برای دسته ای از مسلمانان موجب شد که کاربرد آن بدون قرینه ای خاص و کاربرد بدون الف و لام نیز ویژه پیروان امام علی علیه السلام و معتقدان به مکتب اهل بیت علیهم السلام و در مقابل اهل سنّت اصطلاحی قرار گیرد. بعید نمی نماید که برخی از احادیث مدح آمیز پیامبر صلی الله علیه و آله درباره یاران و همراهان امام علی علیه السلام و تصریح آن حضرت به واژه و اصطلاح «شیعه علی» چنین تأثیری بر جای گذاشته باشد. از این رو، ملاحظه می کنیم تلاش جهتمند مخالفان تفکر شیعی در نفی و انکار این واژه برای شیعه اصطلاحی، به بهانه عدم پی روی واقعی آنان از اهل بیت علیهم السلام و گاهی نیز با دست و پاکردن احادیث ساختگی علیه آنان و معرفی صاحبان این مکتب با لقب قدح آمیز «رافضی» به جای شیعی،(7) هیچ تأثیر مورد توجهی به جای نگذاشته است. گزارش دیدگاه های مختلف در تعریف اصطلاح «شیعه» نیز این مطلب را روشن تر خواهد کرد.

به هر حال، پژوهشگران در اینکه این اصطلاح با گذشت زمان بر دیگر کاربردهای لغوی آن غالب شد و نام عمومی پیروان و شیعیان امام علی علیه السلام قرار گرفت، اختلاف چندانی ندارند. اما هیچ یک از آن ها تصویر روشنی از زمان ظهور و بروز این اصطلاح برای این دسته ارائه نکرده اند. برخی با صرف نظر از کاربرد این واژه در سخنان پیامبر صلی الله علیه و آله برای پیروان حضرت علی علیه السلام ، گزارش منسوب به ابی مخنف را، که امام حسن بن علی علیه السلام به اهالی کوفه نوشته و آنان را شیعیان خطاب کرده، قدیمی ترین روایتی دانسته اند که در آن سخن از «شیعه» به معنای پیروان و یاران علی علیه السلام و اهل بیتش علیهم السلام آمده است.(8) برخی نیز نامه شیعیان کوفه در تسلیت شهادت امام حسن علیه السلام به برادرش امام حسین علیه السلام را به عنوان قدیمی ترین سند یاد کرده اند.(9)

البته این ابهام و دشواری در جست وجوهای تاریخی به معنای نادیده گرفتن روایات چندی که در آن ها از زبان پیامبر صلی الله علیه و آله سخن از حضرت علی علیه السلام و شیعه وی به میان آمده، نیست.(10) توجه به این روایات در جای خود به پژوهش های شیعه شناسی روشنایی بیشتری می دهد، اما نمی توان با عنایت به چنین احادیثی از وجود گروهی منسجم و عقیدتی با عنوان رسمی «شیعه» در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله سخن به میان آورد، به علاوه اینکه در مجادلات سیاسی مذهبی دهه های نخست نیز از استناد و استشهاد به این احادیث شاهدی یافت نشد.



نوشته شده توسط :محسن
دوشنبه 24 آبان 1389-10:32 ب.ظ
نظرات() 

http://canadianopharmacy.com/
دوشنبه 7 مرداد 1398 01:33 ق.ظ

Nicely put, Thank you!
canada online pharmacy trusted pharmacy canada pharmacy canada best most reliable canadian pharmacies pharmacy canada 24 drugstore online trusted pharmacy canada scam pharmacy canada online prescriptions online pharmacy canada canadian pharmacy cialis
Cialis prices
دوشنبه 3 تیر 1398 05:36 ق.ظ

With thanks! I value this.
costo in farmacia cialis india cialis 100mg cost click here cialis daily uk enter site natural cialis how do cialis pills work cialis dosage recommendations cialis online cialis coupons pastillas cialis y alcoho canadian drugs generic cialis
http://glidurig.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 01:35 ب.ظ

Many thanks, I value this!
cialis price in bangalore cialis pills boards if a woman takes a mans cialis cialis online cialis 30 day sample costo in farmacia cialis cialis tablets for sale cialis australia org cialis cuantos mg hay cialis canada
http://tiluve.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 11:00 ب.ظ

You explained it very well.
comprar cialis 10 espa241a generic for cialis buy cialis cheap 10 mg click here cialis daily uk costo in farmacia cialis generic cialis levitra cialis professional yohimbe tadalafilo cialis online acquisto online cialis
Cialis online
شنبه 1 تیر 1398 06:13 ق.ظ

You stated this well!
buy original cialis compare prices cialis uk cialis qualitat canada discount drugs cialis cialis qualitat generic cialis soft gels cialis kamagra levitra cialis 20 mg cost cialis rezeptfrei sterreich viagra cialis levitra
Buy generic cialis
جمعه 31 خرداد 1398 02:19 ب.ظ

Regards! I appreciate it!
cialis venta a domicilio cialis dose 30mg generic cialis 20mg tablets tadalafil generic buying cialis overnight legalidad de comprar cialis cialis canada on line warnings for cialis cialis billig generic cialis at walmart
cialis pills in singapore
پنجشنبه 30 خرداد 1398 09:41 ب.ظ

You have made your position pretty nicely!.
cialis generique 5 mg cialis professional yohimbe order generic cialis online sialis we recommend cheapest cialis no prescription cialis cheap cialis per paypa cialis diario compra free cialis cialis 5 mg effetti collateral
Buy cialis online
پنجشنبه 30 خرداد 1398 02:54 ق.ظ

Thanks! I value this.
prix de cialis cialis dose 30mg generic cialis review uk cost of cialis per pill cialis lilly tadalafi cialis lilly tadalafi cialis cost cialis generika in deutschland kaufen cialis dosage recommendations cialis italia gratis
http://faidalo.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 10:38 ق.ظ

Amazing quite a lot of amazing data!
online cialis best generic drugs cialis canadian drugs generic cialis only here cialis pills what is cialis side effects for cialis female cialis no prescription american pharmacy cialis deutschland cialis online cialis 20 mg cost
cialis costco
سه شنبه 28 خرداد 1398 06:16 ب.ظ

You actually explained it perfectly!
only now cialis 20 mg cialis without a doctor's prescription cialis cost estudios de cialis genricos sialis cialis per paypa cialis generika in deutschland kaufen where do you buy cialis cialis 5mg billiger wow cialis 20
http://petheran.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 08:40 ب.ظ

You actually explained this wonderfully.
if a woman takes a mans cialis free generic cialis acheter cialis kamagra cuanto cuesta cialis yaho generic cialis at walmart click here to buy cialis wow cialis 20 only best offers 100mg cialis we choice cialis uk wow look it cialis mexico
Online cialis
دوشنبه 27 خرداد 1398 05:46 ق.ظ

Regards, Numerous information!

we recommend cialis best buy cialis usa cost cialis alternative buy cialis buying cialis overnight cialis super kamagra generic cialis tadalafil comprar cialis 10 espa241a cialis authentique suisse bulk cialis
http://phaventbrin.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 04:26 ب.ظ

Perfectly voiced really. !
where to buy cialis in ontario cialis therapie cialis tadalafil online can i take cialis and ecstasy buy original cialis cialis qualitat click here cialis daily uk cialis mit grapefruitsaft cialis cipla best buy costo in farmacia cialis
cialis online sales
یکشنبه 26 خرداد 1398 01:52 ق.ظ

Lovely stuff. Cheers!
how much does a cialis cost are there generic cialis cialis in sconto click now buy cialis brand we like it safe cheap cialis prices for cialis 50mg we choice free trial of cialis enter site natural cialis buy cialis online cheapest dose size of cialis
Cialis generic
جمعه 24 خرداد 1398 09:38 ب.ظ

Perfectly voiced genuinely. .
cialis daily new zealand cialis generika in deutschland kaufen buying cialis in colombia cialis generique purchase once a day cialis no prescription cialis cheap buy cialis online legal price cialis per pill cialis 5 mg funziona cialis daily reviews
Buy cialis online
جمعه 24 خرداد 1398 07:30 ق.ظ

Nicely put. Cheers.
cialis tablets cialis soft tabs for sale preis cialis 20mg schweiz cialis taglich cialis tablets australia cuanto cuesta cialis yaho price cialis best cialis for sale cialis en mexico precio prix de cialis
how to split cialis pills
پنجشنبه 23 خرداد 1398 03:38 ق.ظ

Terrific write ups. Many thanks!
viagra or cialis price cialis wal mart pharmacy interactions for cialis we choice cialis pfizer india cialis online holland cialis with 2 days delivery cialis 5 mg viagra cialis levitra cialis with 2 days delivery venta de cialis canada
http://italof.strikingly.com/
چهارشنبه 22 خرداد 1398 01:10 ب.ظ

With thanks. A lot of forum posts.

click here cialis daily uk cialis 5 mg scheda tecnica buying brand cialis online buying cialis on internet 5 mg cialis coupon printable cialis professional from usa cialis kaufen wo tadalafil 20mg we choice cialis uk warnings for cialis
cialisvie.com
سه شنبه 21 خرداد 1398 10:08 ق.ظ

Thank you! Excellent stuff.
cialis rezeptfrei opinioni cialis generico cialis online cialis 100mg suppliers we choice cialis uk cialis generika in deutschland kaufen pastillas cialis y alcoho cialis e hiv free generic cialis cialis uk next day
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 05:09 ق.ظ

You have made your point pretty clearly..
prezzo cialis a buon mercato cialis generico online buy original cialis generic cialis at walmart cialis for sale acheter cialis meilleur pri female cialis no prescription low cost cialis 20mg prices for cialis 50mg cialis 5 mg scheda tecnica
cialisvie.com
شنبه 18 خرداد 1398 11:08 ب.ظ

Regards! I like it.
cialis manufacturer coupon cialis daily cialis pas cher paris cialis coupons wow cialis tadalafil 100mg cialis 30 day sample are there generic cialis tadalafilo look here cialis order on line cialis canada on line
http://cialisvie.com/
جمعه 17 خرداد 1398 05:20 ب.ظ

You actually expressed that fantastically!
cialis online holland dose size of cialis acheter du cialis a geneve weblink price cialis best generic drugs cialis estudios de cialis genricos order cialis from india the best site cialis tablets cialis price thailand generic cialis pro
http://canadianpharmacyonl.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 11:59 ق.ظ

Nicely put, Kudos.
canadian cialis online pharmacies tech school the best canadian online pharmacies canada pharmacies account canadian discount pharmacies in canada online pharmacies tech school canadian pharmacy world canadian pharmacies that are legit most reliable canadian online pharmacies canadian rx
Cialis canada
پنجشنبه 15 آذر 1397 11:36 ب.ظ

Very good forum posts, Thanks!
comprar cialis navarr cialis dosage amounts cialis uk next day the best site cialis tablets cialis et insomni opinioni cialis generico precios de cialis generico the best choice cialis woman trusted tabled cialis softabs cialis en mexico precio
Cialis canada
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:07 ق.ظ

You've made your position pretty nicely.!
prices on cialis 10 mg no prescription cialis cheap cialis super kamagra cialis vs viagra cialis flussig are there generic cialis cialis lilly tadalafi low dose cialis blood pressure cialis generico milano cuanto cuesta cialis yaho
Cialis prices
چهارشنبه 14 آذر 1397 10:38 ق.ظ

Terrific information, Many thanks!
cialis 20 mg tarif cialis france recommended site cialis kanada cialis kaufen wow look it cialis mexico generic cialis tadalafil cialis y deporte cialis therapie generic cialis soft gels trusted tabled cialis softabs
buy cials online
سه شنبه 13 آذر 1397 11:10 ب.ظ

This is nicely expressed. .
cialis daily new zealand cialis dosage amounts tadalafil 20 mg cialis 5 mg scheda tecnica does cialis cause gout bulk cialis prix de cialis cialis ahumada cialis mit grapefruitsaft rx cialis para comprar
where to buy cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 12:13 ب.ظ

Nicely put, Kudos!
generic cialis 20mg tablets cialis uk next day cialis generic availability ou acheter du cialis pas cher cialis tadalafil online cialis purchasing cialis therapie generic cialis venta de cialis canada cialis generico
Cialis 20 mg
سه شنبه 13 آذر 1397 12:40 ق.ظ

With thanks. I appreciate this!
buy generic cialis how to purchase cialis on line tadalafil 20mg try it no rx cialis cialis australian price cialis generisches kanada fast cialis online cialis pills cialis free trial canadian drugs generic cialis
buy cialis pills online
دوشنبه 12 آذر 1397 12:16 ق.ظ

Really plenty of good info!
cialis bula cialis bula cialis coupons ou trouver cialis sur le net cialis tablets opinioni cialis generico free generic cialis cialis daily cialis 20 mg effectiveness bulk cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر






نمایش نظرات 1 تا 30