تبلیغات
بررسی قران - تاریخچه فرقه ماتریدیه /فرق مذهب تسنن/
درباره وبلاگ

آرشیو

طبقه بندی

آخرین پستها

پیوندها

صفحات جانبی

نویسندگان

ابر برچسبها

نظرسنجی

آمار وبلاگ

Admin Logo
themebox

free counters

تاریخچه فرقه ماتریدیه /فرق مذهب تسنن/

 

منابع مقاله:

فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامی، ج 4، سبحانی، جعفر؛


از روزی که مسائل کلامی در محیط اسلامی به صورت ساده مطرح گردید، در میان مسلمانان دو گروه پدید آمد.

1 - گروه اهل حدیث که آنان را«حشویه »و«سلفیه »و«حنابله »می نامند. این گروه کلیه عقاید خود را از ظواهر آیات، و قسمت اعظم آن را از حدیث می گیرند، و برای عقل و خرد ارزشی قائل نمی باشند، و اگر در میان این گروه عقایدی مانند تشبیه و تجسیم و جبر و حکومت قضا و قدر بر افعال اختیاری انسان پدید آمد، و یا بر رؤیت خدا در روز رستاخیز اصرار می ورزند، در اثر احادیثی است که در میان آنان منتشر شد، و غالبا اثر انگشت احبار یهود و راهبان نصاری در آنها دیده می شود، تا آنجا که به قدیم بودن کلام خدا (قرآن) قائل شدند، بسان یهودیان که تورات را قدیم و یا مسیحیان که مسیح را ازلی می دانند، و آنان نیز قرآن را قدیم و ازلی دانستند.

2 - گروه معتزله که به عقل و خرد بها و ارزش داده، حدیث و روایتی را که با حکم خرد مخالف باشد، طرد می نمایند و عقاید خود را از نصوص قطعی کتاب و سنت و حکم خرد می گیرند.

 

تاریخچه فرقه ماتریدیه

منابع مقاله:

فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامی، ج 4، سبحانی، جعفر؛


از روزی که مسائل کلامی در محیط اسلامی به صورت ساده مطرح گردید، در میان مسلمانان دو گروه پدید آمد.

1 - گروه اهل حدیث که آنان را«حشویه »و«سلفیه »و«حنابله »می نامند. این گروه کلیه عقاید خود را از ظواهر آیات، و قسمت اعظم آن را از حدیث می گیرند، و برای عقل و خرد ارزشی قائل نمی باشند، و اگر در میان این گروه عقایدی مانند تشبیه و تجسیم و جبر و حکومت قضا و قدر بر افعال اختیاری انسان پدید آمد، و یا بر رؤیت خدا در روز رستاخیز اصرار می ورزند، در اثر احادیثی است که در میان آنان منتشر شد، و غالبا اثر انگشت احبار یهود و راهبان نصاری در آنها دیده می شود، تا آنجا که به قدیم بودن کلام خدا (قرآن) قائل شدند، بسان یهودیان که تورات را قدیم و یا مسیحیان که مسیح را ازلی می دانند، و آنان نیز قرآن را قدیم و ازلی دانستند.

2 - گروه معتزله که به عقل و خرد بها و ارزش داده، حدیث و روایتی را که با حکم خرد مخالف باشد، طرد می نمایند و عقاید خود را از نصوص قطعی کتاب و سنت و حکم خرد می گیرند.

چیزی که بر آنها خرده می گیرند این است که به عقل بیش از حد، بها بخشیده اند و چه بسا نصوص فراوانی که در شریعت مقدس آمده، به خاطر اندیشه مخالفت آن با عقل، به کنار می گذارند.

سالها جنگ و نبرد فکری میان این دو گروه پیوسته برقرار و پیروزی هر گروه بر گروه دیگر، در گرو کمکهای فرمانروایان وقت بود که جانب یکی را می گرفتند و در تضعیف دیگری می کوشیدند، و این نزاع، تا آغاز سال 300 هجری به صورتی چشمگیر ادامه داشت، ولی در آغاز قرن چهارم، دو شخصیت در دو قطر و منطقه، سربلند کردند و مکتبی را که در حقیقت مکتب معتدلی میان اهل حدیث و مکتب معتزله بود، پدید آوردند.

یکی از این دو نفر ابو الحسن اشعری (260 - 324) است که در عراق از مذهب اعتزال توبه کرد، و خود را یار و یاور احمد بن حنبل معرفی نمود، و در عین حال، در مذهب ابن حنبل تصرفاتی پدید آورد، و به تدریج مذهب رسمی اهل سنت شد. همان طور که مذاهب چهارگانه فقهی به تدریج مذهب اهل سنت گردیدند.

دیگری ابو منصور ماتریدی سمرقندی (250 - 333) که در مشرق جهان اسلام، به جانبداری از اهل حدیث برخاست، و درست همان کاری را انجام داد که همتای او«اشعری »انجام داد، و عجیب این که این دو بنیانگذار، در حالی که در یک عصر می زیستند و در یک مسیر گام برمی داشتند، از کار یکدیگر آگاه نبودند.

منطقه شرق اسلامی در آن روز، مرکز بحثهای کلامی بود، همان طور که بصره زادگاه اشعری نقطه برخورد آرای عقاید مختلف به شمار می رفت و افکار بیگانگان به هنگام فتوحات اسلامی، از کشورهای مختلف به صورت افکار وارداتی به جهان اسلام منتقل شده بود.

از نظر فقهی مذهب حنفی در خراسان رواج کامل داشت، در حالی که مردم بصره بیشتر شافعی بودند از این جهت، حنفیها گرایش فراوانی به ماتریدی پیدا کردند، در حالی که شافعیها بیش از همه به اشعری گرویدند، ماتریدی قسمتی از اندیشه های کلامی خود را از ابو حنیفه گرفته و از کتاب «فقه اکبر»او که مربوط به عقاید است متاثر می باشد، از این جهت پیروان بیشتر ماتریدی در خراسان می زیستند و در فقه، حنفی بودند مانند:

1 - فخر الاسلام محمد بن عبد الکریم بزودی (493) .

2 - ابو حفص عمر بن محمد نسفی (573) .

3 - سعد الدین تفتازانی (791) .

4 - کمال الدین احمد بیاضی (قرن 11) .

5 - کمال الدین محمد بن همام الدین (861) .

با دقت در تاریخ مکتب ماتریدی، به روشنی ثابت می شود که او اندیشه های کلامی خود را از ابو حنیفه گرفته، زیرا ابو حنیفه پیش از آنکه به فقه بپردازد، دارای حلقه کلامی بوده. آنگاه که با«حماد بن ابی سلیمان »رابطه برقرار کرد، بحث کلامی را ترک کرد و به فقه پرداخت.

این تنها ماتریدی نیست که عقاید کلامی خود را از ابو حنیفه گرفته، بلکه معاصر او ابو جعفر طحاوی (321) مؤلف عقاید طحاویة، اندیشه های کلامی خود را از ابو حنیفه گرفته، حتی در آغاز رساله خود می گوید:این رساله عقیده فقهای امت اسلامی است، آنگاه از ابو حنیفه و دو نفر دیگر از تلامیذ معروف او به نامهای:ابو یوسف و محمد بن حسن شیبانی نام می برد. (1)

عبد القاهر بغدادی مؤلف کتاب «الفرق بین الفرق »در کتاب دیگر خود به نام «اصول دین »یادآور می شود که ابو حنیفه کتابی به نام «الفقه الاکبر»دارد که در آنجا ردی بر قدریه نگاشته است و در رساله دیگر، قول اهل سنت در مساله ای (2) را تایید کرده است البته رسائل موروث از ابی حنیفه بیش از این دو رساله است که او یادآور شده است.

از آنجا که مسائل کلامی در رساله های ابو حنیفه فاقد نظم و انسجام بود، کمال الدین بیاضی، در قرن یازدهم اسلامی به تنظیم این مسائل پرداخت، و کتابی به نام «اشارات المرام من عبارات الامام »نوشت، و در آن کتاب می گوید:من این مسائل را از کتابهای:1 - الفقه الاکبر2 - الرسالة 3 - الفقه الابسط 4 - کتاب العالم و المتعلم 5 - الوصیة که همگی از ابو حنیفه به وسیله مشایخ نقل شده است تنظیم نمودم. (3)

از مجموع آنچه که یادآور شدیم، روشن می شود که ریشه های «مکتب ماتریدی »با سند خاصی به ماتریدی و به گونه ای به ابو حنیفه می رسد و همان طور که خواهیم دید این مکتب، یک منهج معتدل میان اهل حدیث و اعتزال می باشد. حتی خواهیم دید که این مکتب، به شیوه تعقل و اعتزال نزدیکتر است تا به مکتب اهل حدیث.

زندگانی ماتریدی

بررسی کتابهای تراجم، این مطلب را قطعی می سازد که بنیانگذار این مکتب، در عصر خود معروفیت کامل پیدا نکرد و بعدها نیز ترجمه نگاران به ضبط زندگی او کمتر پرداختند، در حالی که همه تذکره نگاران به بیان زندگی اشعری پرداخته و از او به گونه ای یاد کرده اند و شاید نکته آن این باشد که «ماتریدی »دور از عاصمه آن روز اسلام یعنی «عراق »زندگی می کرد، در حالی که «اشعری »در عاصمه اسلام به دنیا آمد و در همان جا درگذشت و دوستان و دشمنان او هر یک به گونه ای از او یاد کرده اند.

ابن ندیم (م 388) در فهرست خود، از«ماتریدی »یاد ننموده در حالی که ترجمه مختصری از اشعری انجام داده است، کتاب شیخ طحاوی پیشوای حنفیها، در مصر مورد عنایت قرار گرفته و شروح زیادی بر آن نوشته شده است، در حالی که این کار درباره کتابهای «ماتریدی »صورت نپذیرفته است از این جهت می بینیم ترجمه نگاران مانند:

1 - ابن خلکان (681) مؤلف «وفیات الاعیان »

2 - صلاح الدین صفدی (764) مؤلف «الوافی بالوفیات »

3 - ابن شاکر کتبی، (764) مؤلف «فوات الوفیات »

4 - تقی الدین اسلامی (774) ، مؤلف «الوفیات ».

5 - ابن خلدون (808) مؤلف «مقدمه و تاریخ »

6 - جلال الدین سیوطی (911) مؤلف «طبقات المفسرین »و همچنین دیگر نویسندگان از«ماتریدی »نامی نبرده اند، در حالی که از افرادی که از نظر علمی کمتر بوده اند، نام برده اند، حتی کسانی که به ترجمه او پرداخته اند، چیز مفصلی یاد نکرده اند، و آنچه نگارنده توانسته از لابلای کتابها درباره زندگانی او به دست آورد، همین است که اینجا می نگارد.

تاریخ تولد

مترجمان زندگانی «ماتریدی »می گویند وی در سال 333 چشم از جهان بست، در حالی که از سال تولد او چیزی گزارش نمی کنند، ولی به گونه ای می توان گفت که او در حدود 248 یا 250 متولد شده است، زیرا وی از«نصیر بن یحیی بلخی »اخذ حدیث نموده و او در سال 268 در گذشته است. اگر او در آن روز 20 سال داشت، طبعا تولد او همان خواهد بود که یادآور شدیم.

زادگاه او

او در منطقه ای به نام «ماترید»که یکی از بخشهای سمرقند در«ماوراء النهر»است دیده به جهان گشود و سپس به نامهای «ماتریدی »سمرقندی و یا علم الهدی معروف شده است و گویا از نظر نسب به «ابو ایوب انصاری »می رسد که میزبان پیامبر گرامی بود. (4)

تحصیلات او

او در عقاید و کلام و فقه از امام مذهب خود، ابو حنیفه پیروی نموده، و از این افراد نیز درس آموخته است:

1 - ابو بکر احمد بن اسحاق جوزجانی 2 - ابو نصر احمد بن العیاض 3 - نصیر بن یحیی تلمیذ حفص بن سالم پدر مقاتل 4 - محمد بن مقاتل. (5)

کلام اهل سنت ساخته و پرداخته دو نفر است که یکی حنفی و دیگری شافعی است، حنفی ابو منصور ماتریدی و شافعی ابو الحسن اشعری است. (6)

مصلح الدین قسطلانی می گوید:معروفترین فرد در علم کلام در سرزمین خراسان و عراق و شام و بیشتر مناطق، ابو الحسن اشعری است، و در ماوراء النهر ابو منصور ماتریدی است. (7)

زبیدی می گوید:هر گاه اهل سنت گفته شود، مقصود اشاعره و ماتریدیه است. (8)

شاگردان او

گروهی از شخصیتهای کلامی از او بهره گرفته اند که اسامی برخی را می آوریم:

1 - ابو القاسم:اسحاق بن محمد معروف به حکیم سمرقندی (340) .

2 - امام ابو اللیث بخاری.

3 - ابو محمد عبد الکریم بن موسی بزدوی.

وی جد پدر محمد بن محمد بن الحسین بن عبد الکریم بزدوی مؤلف کتاب «اصول الدین »وی در این کتاب می گوید:من کتاب توحید ابو منصور ماتریدی سمرقندی را دیدم که مطابق مذهب اهل سنت بود. پدرم از جدش عبد الکریم بن موسی کراماتی از ابو منصور ماتریدی نقل می کرد، و جد ما مقاصد کتابهای مشایخ و کتاب توحید و تاویلات (9) را از ابو منصور ماتریدی فرا گرفت. چیزی که هست کتاب «توحید»ماتریدی خالی از اغلاق نیست و اگر دور از اغلاق بود، ما به همان کتاب اکتفا می کردیم.

1 - آثار ماتریدی

ابو منصور آثار فراوانی از خود به یادگار نهاده و آنچه الان موجود است، سه کتاب بیش نیست. دو تای از آنها چاپ و منتشر شده و دیگری به حالت مخطوط باقی مانده است.

1 - کتاب التوحید، این کتاب بزرگترین منبع برای عقاید فرقه ماتریدی است. او در این کتاب در اثبات آرای خود، از کتاب و سنت و خرد بهره می گیرد و گاهی به عقل، برتری بیشتری می بخشد. این کتاب در سال 1390 در بیروت در 412 صفحه منتشر شده و دکتر فتح الله خلیف به تحقیق نص آن پرداخته است. و همان طوری که بزدوی مؤلف اصول الدین یادآور شده، در تعبیر خالی از اغلاق نیست.

2 - تاویلات اهل السنة، این کتاب در تفسیر قرآن کریم نگاشته شده و در آن، عقاید اهل سنت و آرای فقهی امام خود ابو حنیفه را مطرح می کند، و در حقیقت کتاب عقیدتی و فقهی است. و یک دوره تفسیر قرآن است و جزء اخیر آن، از سوره منافقین، تا آخر قرآن را در بر می گیرد. و آن را دکتر«ابراهیم عوضین »به کمک شخصی دیگر در قاهره منتشر نموده است، به هنگام مقایسه، روشن می شود که این دو کتاب در مسائل عقیدتی، از نظر مطلب و لفظ کاملا به هم نزدیکند.

3 - المقالات، محقق کتاب التوحید می گوید:نسخه ای از آن در کتابخانه های اروپا موجود است و اما دیگر آثار او که نام آنها در کتابهای ترجمه آمده، عبارتند از:

4 - اخذ الشرایع 5 - الجدل فی اصول الفقه 6 - بیان و هم المعتزلة 7 - رد کتاب الاصول الخمسة للباهلی 8 - رد الامامة لبعض الروافض 9 - الرد علی اصول القرامطة 10 - رد تهذیب الجدل للکعبی 11 - رد وعید الفساق للکعبی 12 - رد اوائل الادلة للکعبی.

از این کتابها تا کنون اثری به دست نیامده است.

پی نوشت ها:

1 - رح العقیدة الطحاویة، ص 25، نگارش شیخ عبد الغنی میدانی دمشقی، متوفای 1298.

2 - مقصود«تقارن قدرت با فعل یا تقدم آن بر فعل »است و ابو حنیفه بسان دیگر اهل سنت گفته است که مقارن با فعل می باشد.

3 - اشارات المرام، ص 21 - 22، این کتاب از مصادر مکتب کلامی ماتریدی است، و قبل از اینها کتابهای خود ماتریدی است به نامهای التوحید و التفسیر و پس از این دو، اصول الدین بزدوی است.

4 - بیاضی:اشارات المرام، ص 23.

5 - اشارات المرام، ص 23.

6 - مفتاح السعادة و مصباح السیادة، ج 2، ص 22 - 23.

7 - حاشیه کستلی بر شرح العقائد النسفیة که همراه با شرح چاپ شده است، ص 17.

8 - اتحاف السادة المتقین بشرح اسرار احیاء علوم الدین:2/8 طبع قاهره.

9 - کتاب «توحید»و«تاویلات اهل السنة »از آثار ابو منصور است که جد پدر بزدوی، آن دو را نزد او خوانده است. به کتاب اصول الدین بزدوی:مراجعه شود.



نوشته شده توسط :محسن
شنبه 10 مهر 1389-09:03 ب.ظ
نظرات() 

levitra 10 mg prezzo
پنجشنبه 19 مهر 1397 12:12 ب.ظ

You said it perfectly.!
levitra buy levitra 20 mg buy levitra online levitra 20 mg levitra generic levitra 20 mg bayer prezzo levitra online vardenafil levitra generic buy levitra online
buy cialis cheap
سه شنبه 10 مهر 1397 07:23 ق.ظ

Nicely put, Thank you!
we like it cialis soft gel enter site very cheap cialis cialis super kamagra buy generic cialis canada discount drugs cialis cialis 5 mg scheda tecnica cialis 50 mg soft tab purchase once a day cialis cialis pills price each cialis super acti
Cialis generic
یکشنبه 8 مهر 1397 04:29 ق.ظ

Superb write ups. Thank you!
canadian cialis cialis bula cost of cialis per pill get cheap cialis comprar cialis 10 espa241a cialis savings card cialis for sale south africa cialis online napol cialis therapie how does cialis work
canadian prescriptions online
شنبه 31 شهریور 1397 06:14 ب.ظ

Nicely put. With thanks.
drugstore online reviews drugs for sale in uk trust pharmacy canadian aarp recommended canadian pharmacies most reliable canadian online pharmacies canada medications buy online pharmacies legitimate canadian prescriptions online serc 24 mg buy viagrow canadian drug store
viagravipsale.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 07:46 ب.ظ

Fantastic posts, Thanks.
precios de cialis generico cialis generico in farmacia only best offers cialis use cialis generico en mexico cialis price thailand safe dosage for cialis cialis rckenschmerzen generic cialis pro interactions for cialis buy name brand cialis on line
http://viagrayosale.com/
سه شنبه 27 شهریور 1397 04:42 ب.ظ

Terrific data, Many thanks.
cialis canada on line get cheap cialis when will generic cialis be available how do cialis pills work cialis 50 mg soft tab free generic cialis can i take cialis and ecstasy 200 cialis coupon cialis name brand cheap cialis flussig
buycialisky.com
پنجشنبه 15 شهریور 1397 05:23 ق.ظ

Useful content. Many thanks!
we like it cialis soft gel cheap cialis online cialis cialis 20 mg effectiveness deutschland cialis online cialis ahumada the best choice cialis woman cialis para que sirve cialis pills boards purchasing cialis on the internet
drugs for sale deep web
سه شنبه 13 شهریور 1397 09:06 ب.ظ

Nicely put. Cheers!
pharmacy pharmacy canada reviews canadian pharmacies without an rx canadian pharmaceuticals for usa sales northwest pharmacies online canadian discount pharmacies canadian discount pharmacies in ocala fl pharmacy canada reviews pharmacy canada plus canada pharmacies
rldta.com
سه شنبه 13 شهریور 1397 04:52 ق.ظ

Regards! I appreciate this!
can i buy viagra over the counter sildenafil generic uk viagra buy usa buy viagra internet buy viagra cheap uk buy viagra sildenafil viagra where to buy buy generic sildenafil online how do i buy viagra online what is viagra
Cialis pills
دوشنبه 12 شهریور 1397 09:06 ب.ظ

Cheers! Loads of posts!

cialis pills in singapore buying cialis overnight buy original cialis cialis tablets buy name brand cialis on line venta cialis en espaa india cialis 100mg cost cialis for sale south africa achat cialis en itali only best offers 100mg cialis
viagraessale.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 01:28 ب.ظ

Many thanks. Quite a lot of knowledge!

generic for cialis cialis cost buy cialis online legal cialis in sconto online prescriptions cialis cialis 5mg cost of cialis per pill side effects for cialis cialis soft tabs for sale cialis kaufen wo
http://viabiovit.com/viagra-kaufen-apotheke-ohne-rezept.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 03:44 ق.ظ

Valuable information. Regards!
buy viagra over the counter generic viagra uk cheap generic viagra online pharmacy viagra how to buy viagra with prescription online buy viagra online uk no prescription buy generic viagra online uk next day delivery buy brand viagra online viagra how to buy buy viagra pills online uk
cialissi.com
دوشنبه 22 مرداد 1397 01:24 ب.ظ

Many thanks! Very good stuff!
dosagem ideal cialis wow look it cialis mexico cialis generique cialis 20mg prix en pharmacie ou acheter du cialis pas cher online prescriptions cialis when can i take another cialis tarif cialis france cialis 200 dollar savings card wow look it cialis mexico
talleres de cordoba
شنبه 29 اردیبهشت 1397 02:53 ب.ظ
It is in point of fact a great and helpful piece
of info. I am glad that you shared this helpful information with us.
Please stay us up to date like this. Thanks for sharing.
Cialis generic
جمعه 7 اردیبهشت 1397 08:01 ب.ظ

You've made your stand quite nicely!!
cialis generic availability generic cialis with dapoxetine tadalafil 10 mg 200 cialis coupon cialis alternative cialis dosage we like it cialis price miglior cialis generico interactions for cialis cialis in sconto
Tadalafil
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 06:33 ق.ظ

Cheers, Awesome stuff.
how to get viagra buy viagra paypal buy brand viagra online without prescription viagra best buy buy viagra internet online pharmacy order rx online cheap generic viagra online viagra cheap uk viagra cheap buy
Cialis prices
جمعه 17 فروردین 1397 10:28 ب.ظ

Thank you, Ample tips.

look here cialis order on line cheap cialis generic low dose cialis non 5 mg cialis generici cialis purchasing free generic cialis free generic cialis cialis generika in deutschland kaufen cialis en mexico precio price cialis best
Cialis prices
دوشنبه 28 اسفند 1396 01:47 ق.ظ

Kudos, Awesome information!
generic for cialis cialis 5 mg look here cialis cheap canada i recommend cialis generico cialis usa cost cialis 5 mg effetti collateral cialis vs viagra price cialis best sialis cialis with 2 days delivery
Katherin
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 05:16 ق.ظ
Its such as you learn my mind! You appear to understand a lot
approximately this, like you wrote the book in it or something.

I think that you simply can do with some % to drive the message home a little
bit, but instead of that, this is great blog. A great read.
I will definitely be back.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر